---
title: "Muhtelif Hak Dostlarından Hikmetli Sözler"
description: "Muhtelif Hak Dostlarındanhikmetli sözler ve tavsiyeler..."
date: 2026-01-31
modified: 2026-01-31
categories: ["Tasavvuf", "GÜZEL SÖZLER"]
tags: ["Hak Dostlarından Nasihatler", "muhtelif hak dostlarından hikmetli sözler", "hak dostlarından hikmetli sözler", "hak dostlarından sözler", "hak dostlarından tavsiyeler"]
url: https://www.islamveihsan.com/muhtelif-hak-dostlarindan-hikmetli-sozler.html
language: tr
source: İslam ve İhsan
---

# Muhtelif Hak Dostlarından Hikmetli Sözler

> Muhtelif Hak Dostlarındanhikmetli sözler ve tavsiyeler...

Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz buyurur: ***“Din, nasihattir.”*** (Müslim, Îmân, 95)

Cenâb-ı Hakk’ın insanlığa muhteşem ikrâmı, ebedî ve mükemmel mûcizesi olan **Kur’ân-ı Kerim;** baştan sona hikmettir, öğüttür, nasihattir, ibret dolu kıssa ve bin bir hissedir.

Başta sahâbî efendilerimiz olmak üzere, bütün Hak dostları Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz’in zamana yayılmış zirve mâhiyette, müstesnâ talebeleridir.

### MUHTELİF HAK DOSTLARINDAN HİKMETLİ SÖZLER

*Âyet-i kerîmede buyurulur:*

“Bilesiniz ki, Allâh’ın dostlarına korku yoktur; onlar üzülmeyecekler de.”
(Yûnus, 62)

#### RABBİ GÖRMÜYOR MU?

*Allah dostlarından biri, bir âmâya sofra hazırladı. Sofra çok mükellefti, îtinâ ile hazırlanmıştı.*

*Oradaki kişilerden biri dedi ki:*

*“–Efendi, bu âmâdır, bu kadar muhteşem bir sofra hazırladınız. Fakat bu görmüyor ki onu.”*

*O sâlih kimse dedi ki:*

*“–O âmâ görmüyor ama, onun Hâlık’ı görmüyor mu, âmânın Rabbi görmüyor mu?”*

*İşte ihsan duygusu!..*

#### KENDİNİZE BAŞKA SULTAN BULUN!

*Bir gün Telemsan padişahı**Sultan Yahya,**saray erkânı ile birlikte şehri dolaşmaya çıkmıştı. Debdebe içinde ilerlerken az ileride dünyadan âzâde, nûru etrafını parıldatan bir kimseyi fark etti. Yanındakilere sorup o zâtın**Tunuslu Şeyh**adlı bir derviş olduğunu öğrendi. Yanına varıp ona şu suâli sordu:*

*“–Üzerimdeki şu ipekli elbise ile namaz kılmak câiz midir?”*

*Tunuslu Şeyh, bu suâle cevap vermek istemeyip, onu sarayındaki ulemâdan sormasını istediyse de Sultan’ın ricâ ve ısrarları üzerine şöyle dedi:*

*“–Bir köpek düşününüz ki, bir hayvan ölüsü bulmuş ve onu tıka basa yiyip içini dışını pisliğe bulaştırmış olduğu hâlde, bevlederken kirlenmemek için ayağını havaya kaldırmak sevdasındadır!..”*

*Sultan kızdı;*

*“–Ne demek istiyorsunuz?!.”**dedi.*

*Şeyh cevap verdi:*

*“–Şunu demek istiyorum ki, sizin mideniz ve cisminiz en ağır haram yükleri, zulüm ve kul hakları ile doludur. Böyleyken siz tutup ipekli elbise ile namaz kılmanın câiz olup olmadığını soruyorsunuz!”*

*Bu samimî ve kendine getirici sözler, Sultan’ın gönlüne derinden tesir etti. Bu tesir bereketiyle derhâl üzerindeki sırmalı elbiseleri çıkarıp attı. Kendisine şaşkınlıkla bakan halka;*

*“–Müslümanlar! Haklarınızı helâl ediniz ve kendinize bir padişah bulunuz!”**diyerek Tunuslu Şeyh’in peşinden gitti ve onun sâdık bir talebesi oldu.*

*Sultan Yahya, Şeyh Hazretleri’nin mânevî terbiyesinde o derece büyük bir makam elde etti ki, Tunuslu Şeyh, halkın kendisinden duâ talebi olduğu zaman şöyle demeye başladı:*

* “–Duâyı Yahya’dan isteyiniz; zira onun yerinde ben olsaydım, onun yaptığını yapamazdım...**Eğer sultanlar, onun eriştiği saâdet hazinesini bilselerdi, onlar da Yahya gibi her şeylerini fedâ ederlerdi.”*

#### YOKLAR

*Ahnef bin Kays Hazretleri şöyle söylemiştir:*

- *Kıskanç kişinin rahatı**yoktur.*

- *Yalancının itibar ve şerefi**yoktur.*

- *Cimrinin hiçbir çaresi**yoktur.*

- *İdarecilerin vefâsı**yoktur.**(Hakkı tespit ve teşyî durumunda)*

- *Kötü ahlâk sahibinin üstünlüğü**yoktur.*

- *Allâh’ın kaderini durdurabilecek kimse**yoktur.*

#### ACI BENZERLİKLER

*Yahya bin Muâz*-rahmetullâhi aleyh-*,**dünyaya aşırı düşkün bir İslâm hukukçusu gördü ve ona şöyle dedi:*

*Ey ilim sahibi kişi!*

- *Köşkleriniz, Bizans imparatorlarının köşklerine,*

- *Evleriniz, İran hükümdarlarının evlerine,*

- *Yaşadığınız ortam,**Kārûn**’un yaşadığı ortama,*

- *Kapılarınız, kralların kapısına,*

- *Kıyafetleriniz, Câlût’un süslü kıyafetine,*

- *Hayat tarzınız, şeytanın hayat tarzına,*

- *Yok oluşunuz, inkârcıların yok oluşuna,*

- *Yönetiminiz,**Firavun**’un yönetimine,*

- *Hâkimleriniz, aceleci ve rüşvetçi hâkimlere,*

- *Ölümünüz câhiliye ölümüne benziyor.*

**➢***Peki**Muhammedîlik**bunun neresinde?!.*

#### O BAŞKA!

*Büyük Selçuklu devlet adamı**Nizâmülmülk**’ün yanına âlimler ve ârifler girince hemen ayağa kalkarak onları karşılar ve yanına oturturdu. Lâkin;**Ebû Ali Fârmedî*-rahmetullâhi aleyh-*geldiğinde ise vezir kalkar, onu kendi makamına oturtur ve kendisi de edeple önünde diz çökerdi. Bir gün bu hususta da kendisini tenkit edenler olunca şu îzahta bulundu:*

*“–Diğer âlimler yanıma geldiklerinde; «Sen şöylesin, sen böylesin...» diye beni olduğumdan fazla methedip yüceltiyorlar. Böylece**nefsimi kabartıp beni gurura**sevk ediyorlar.*

- *Ebû Ali Fârmedî Hazretleri**ise bana kusurlarımı ve yaptığım haksızlıkları hatırlatarak**Allah için îkazlar**da bulunuyor. Bu durumda nefsim kırılıyor ve yaptığım pek çok hatadan geri dönüyorum.”*

#### OLGUNLAŞTIRICI ZİYARETLER

*Bir Hak dostu, gafletten kurtulup ömür nimetini sâlih amellerle değerlendirebilmemiz ve dâimâ hamd, şükür ve rızâ hâlinde, huzurlu bir kulluk hayatı yaşayabilmemiz için, şu tavsiyelerde bulunur:*

- *Zaman zaman**hastahâneler**e giderek hastaları ziyaret et!*

*O muzdaripler gibi hastalıklara müptelâ olmadığını ve üzerindeki sıhhat nimetini düşünerek hâline şükret!*

- *Zaman zaman**hapishâneler**e giderek oradaki mahkûmların binbir ızdırapla dolu zindan hayatlarını tefekkür et!*

*Cinayetlerin bir anlık**öfke veya cinnet**neticesinde işlendiğini, diğer taraftan mazlum olarak hapse düşüp o cefâya katlananların da bulunduğunu, onların yerinde kendinin de olabileceğini düşün! Allah Teâlâ seni bu hâle düşmekten muhafaza ettiği için O’na şükret! Oradakilerin selâmeti için de duâ et!*

- *Sonra**kabristanlar**a git, oradaki mezar taşlarından hâl lisânıyla yükselen sessiz feryatları dinle!*

*Ömür nimetini kaybettikten sonra pişman olmanın bir fayda vermeyeceğini düşün!**Vakitlerinin kıymetini bil! Mezarda yatanlar için duâ ve istiğfâr et! Ve bundan sonraki günlerini daha çok hamd, şükür ve zikir ile değerlendirmeye çalış!*

#### İLTİCÂ

*Velî lakaplı**II. Bâyezîd Han**’ın münâcâtı:*

*Hudâyâ, hudâlık Sana yaraşır,*

*Nitekim gedâlık bana yaraşır.*

*Çü Sen’sin penâhı, cihan halkının,*

*Kamûdan Sana ilticâ yaraşır...*

*“Ey Allâh’ım, Sana ilâhlık lâyık olduğu gibi, bana da (Sen’in yolunda ve huzûrunda) kölelik lâyıktır.”*

*“Zira bütün cihan halkının sığınağı olan (Mevlâ) Sen’sin... (Bu sebeple) bütün yaratılmışlara, ancak Sana sığınmak yaraşır.”*

#### ZAFERLER KUR’ÂN İLE

*Osmanlı’nın cihanda hiçbir hânedâna nasîb olmayan uzun bir ömrü oldu. Bu mazhariyete iki mânevî âmil gösterilmiştir:*

*Biri;**Osman Gazi’nin mushaf bulunan bir odada, edepten dolayı ayağını uzatıp yatmaması ve sabaha kadar Kur’ân-ı Kerim ile meşgul olması.*

*Diğeri;**Yavuz Sultan Selim Hân’ın, 40 hâfız tayin ederek, Mısır’dan getirdiği Mukaddes Emânetlerin başında gece-gündüz Kur’ân okutmasıdır. Rivâyete göre o hâfızlardan biri de kendisidir.*

#### CÜMLEDEN ÂLÂ!

*Yavuz Sultan Selim Han;**Mısır fethinden dönerken, fânîlerin alkışlarıyla enâniyete kapılmamak için şehre gece karanlığında girdi. Onun hassas gönlünü ifade eden bir şiiri:*

*Pâdişâh-ı âlem olmak bir kuru kavgā imiş,*

*Bir velîye bende olmak cümleden a’lâ imiş...*

#### HAK TİTİZLİĞİ

*Kanunî Sultan Süleyman Han,**kul hakkından çok korkar, âdil bir halîfe olmaya çok gayret ederdi. Süleymaniye Camii ve külliyesi tamamlanınca, mimarından işçisine kadar herkesi topladı. Cenâb-ı Allâh’a hamd ettikten sonra konuşmasına başladı:*

*“–Ey din kardeşlerim**, bu cami-i şerif Allâh’ın izni ile tamamlanmıştır. Hata ile ücretini alamayan varsa, gelsin ücretini alsın! Olabilir ki, o kimse burada değildir. Bulunanlara ricam ola; onlara bildireler! Onlar da gelip bizden haklarını alalar!”*

*Vesikaların tetkikinden anlaşıldığına göre; inşaatın en zor zamanlarında hayvanlar için dahî bir program yapılmış; çalıştırılan at, merkep ve katırların dinlenme ve çayırda otlatma saatlerine dikkat edilmiş, hiçbir mahlûkātın hakkına tecavüz edilmemesine gayret gösterilmiştir.*

#### BAŞ ÜSTÜNE

*Sultan Birinci Ahmed Han,**Peygamber Efendimiz*-sallâllâhu aleyhi ve sellem-*’in mübârek ayak izlerini bir maket hâlinde sarığında taşımış ve bunu yapma gayesini şöyle dile getirmiştir:*

*N’ola tâcım gibi bâşımda götürsem dâim,*

*Kadem-i pâkini ol **HAZRET-İ**Şâh-ı Rusül’ün.*

*Gül-i gülzâr-ı nübüvvet o kadem sâhibidir,*

*Ahmedâ, durma, yüzün sür kademine o Gül’ün!..*

*Bu muhabbet dolu davranış;*

*“Allah Rasûlü’nün her emri, her arzusu ve her sünneti, başımın üstündedir.”**mânâsına gelmektedir.*

**Kaynak:** Osman Nûri Topbaş, Asr-ı Saâdetten Günümüze HİDÂYET REHBERLERİ, Yüzakı Yayıncılık

---

Kaynak: [İslam ve İhsan](https://www.islamveihsan.com/muhtelif-hak-dostlarindan-hikmetli-sozler.html) · Eklenme tarihi: 31.01.2026 · Son güncelleme: 31.01.2026

## Bağlantılar

- [Bu yazının HTML sürümü](https://www.islamveihsan.com/muhtelif-hak-dostlarindan-hikmetli-sozler.html)
- [Kategori: Tasavvuf](https://www.islamveihsan.com/kategori/tasavvuf-makaleleri)
- [Kategori: GÜZEL SÖZLER](https://www.islamveihsan.com/kategori/guzel-sozler)
- [Site dizini](https://www.islamveihsan.com/llms.txt)
