--- title: "Fahrettin Paşa Kimdir?" description: "Fahrettin Paşa kimdir? Medine müdafii, Türk kumandanı, Peygamber aşığı, çöl kaplanı Fahrettin Paşa’nın kısaca hayatı." date: 2017-12-20 modified: 2020-11-23 categories: ["Abidevi Şahsiyetler", "KİM KİMDİR?"] tags: ["Medine Müdafaası", "fahreddin paşa", "Fahreddin Paşa kimdir", "fahrettin paşanın kısaca hayatı", "fahrettin paşa kimdir", "fahrettin paşanın hayatı", "medine müdafaası çöl kaplanı fahrettin paşa", "çöl kaplanı fahrettin paşa kitabı", "fahrettin paşa medine müdafaası pdf", "fahrettin paşa ve atatürk", "fahrettin paşa sözleri", "ömer fahreddin türkkan", "ömer fahreddin türkkan kimdir", "ömer fahreddin türkkan hayatı", "fahreddin paşa hayatı", "fahreddin paşa hayatı kısaca", "kutsal emanetlerin istanbul'a getirilmesi", "mukaddes emanetler istanbula nasıl getirildi", "mekke şerifi hüseyin’in isyanı", "mukaddes emanetlerin İstanbul’a nakledilmesi"] url: https://www.islamveihsan.com/fahrettin-pasa-kimdir.html language: tr source: İslam ve İhsan --- # Fahrettin Paşa Kimdir? > Fahrettin Paşa kimdir? Medine müdafii, Türk kumandanı, Peygamber aşığı, çöl kaplanı Fahrettin Paşa’nın kısaca hayatı. **Haber: Murat Karadeniz** Fahrettin Paşa, 1868 yılında Rusçuk’ta doğdu. Asıl adı Ömer’dir. Soyadı kanunundan sonra Türkkan soyadını aldı. Babası Mehmed Nâhid Efendi, annesi Bâlî oğullarından Fatma Âdile Hanım’dır. **93 Harbi**’nden sonra ailesiyle birlikte İstanbul’a gelen Ömer Fahrettin 1888’de Harp Okulu’nu, 1891’de Erkân-ı Harbiyye’yi bitirdi ve kurmay yüzbaşı olarak orduya katıldı. **Balkan Savaşı** sırasında Çatalca savunmasındaki başarısıyla **Edirne**’nin geri alınmasında rol oynadı. Osmanlı Devleti 1914’te I. Dünya Savaşı’na girdiği vakit miralay rütbesiyle Dördüncü Ordu’ya bağlı 12. Kolordu kumandanı olarak Musul’da bulunuyordu. ### ERMENİ AYAKLANMALARINI BASTIRDI 25 Kasım 1914’te mirlivalığa terfi ettirildi. 26 Ocak 1915’te 12. Kolordu’daki vazifesine ilâveten Dördüncü Ordu kumandan vekilliğine getirildi. Burada bir yandan tehcire tâbi tutulan **Ermeniler**i yerleştirirken bir yandan da Urfa, Zeytun, Haçin, Musadağı Ermeni ayaklanmalarını bastırdı. ### ŞERİF HÜSEYİN İSYANI Bu sırada İngilizler’le anlaşan Mekke Şerifi Hüseyin’in isyana hazırlandığı haberinin alınması üzerine Fahrettin Paşa Dördüncü Ordu kumandanı Cemal Paşa tarafından 28 Mayıs 1916’da Medine’ye gönderildi. Fahrettin Paşa 31 Mayıs’ta Medine’ye ulaştı ve **Şerif Hüseyin**’in birkaç gün içinde isyan edeceğini **Cemal Paşa**’ya bildirdi. Şerif Hüseyin ve dört oğlu, 3 Haziran 1916’da Medine çevresindeki demiryolunu ve telgraf hatlarını tahrip ederek isyanı başlattılar. 5-6 Haziran gecesi **Medine** karakollarına saldırdılarsa da **Fahrettin Paşa**’nın aldığı tedbirler sayesinde geri püskürtüldüler. Başlangıçta âsilerin sayısı 50 bin, bütün Hicaz bölgesindeki Osmanlı askerinin sayısı 15 bin civarındaydı. Fahrettin Paşa hemen karşı harekâta başlayarak Bi’riali, el-İlâve. Bi’rimâşî mevkilerindeki âsileri yenilgiye uğrattı. ### DÜŞMEYEN TEK KALE: MEDİNE Fahrettin Paşa, 15 Temmuz 1916’da yeni birliklerle takviye edilen **Hicaz Kuvve-i Seferiyyesi kumandanlığı**na tayin edildi. Âsiler. Mekke Valisi Galib Paşa’nın tedbirsizliği yüzünden 9 Haziran’da genel saldırıya geçerek 16 Haziran’da **Cidde**’ye, 7 Temmuz’da **Mekke**’ye, 22 Eylül’de de **Tâif**’e girdiler. Fahrettin Paşa’nın savunduğu Medine dışındaki hemen bütün büyük merkezler âsilerin eline geçti. Bu sırada Kanal Harekâtı bütün şiddetiyle devam ettiğinden Hicaz’a asker gönderilemiyordu. ### FAHRETTİN PAŞA’NIN MEDİNE MÜDAFAASI Fahrettin Paşa elinde bulunan son derece kısıtlı imkânlarla Medine’yi **iki yıl yedi ay** boyunca müdafaa etti. Önce Medine ve çevresinde bir güvenlik hattı oluşturmak için Aşar Boğazı, Bi’riderviş, Bi’riabbas ve Bi’rirehâ mevkilerini âsilerden temizledi. 29 Ağustos 1916’da **Medine** çevresinde 100 kilometrelik bir emniyet şeridi meydana getirilmiş oldu. Fahrettin Paşa, Medine’yi savunabilmek için İstanbul’dan devamlı takviye kuvveti istiyor, Osmanlı hükümeti de onun isteklerine cevap verebilecek durumda olmadığını bildiriyordu. #### Fahrettin Paşa Medine’yi Nasıl Müdafaa Etti? Fahrettin Paşa ve askerleri; çamurlu su içtiler, hurma çekirdeklerinden ekmek yaptılar. En önemlisi çekirge yediler… Sadece düşmanla değil, açlıkla, susuzlukla ve sıcakla da çarpıştılar. ### KUTSAL EMANETLERİN İSTANBUL’A GETİRİLİŞİ Osmanlı hükümetinin **Hicaz**’ı kısmen boşaltma kararı alması üzerine Fahrettin Paşa, herhangi bir yağmaya karşı Medine’de Hz. Peygamber’in mezarında bulunan **mukaddes emanetlerin İstanbul’a nakledilmesi**ni teklif etti. Sorumluluk kendisinde olmak şartıyla teklifi hükümet tarafından kabul edildi. Fahrettin Paşa bir komisyon kurarak tek tek kontrol ettirdiği otuz parçadan oluşan mukaddes emanetleri 2000 askerin koruması altında İstanbul’a gönderdi. Medine’yi Suriye’den ayıran çölde dolaşan ve yağmacılıkla geçinen bedeviler. **Şerif Hüseyin’in hileleri** ve**İngilizler’in paraları**yla kandırılarak Osmanlı Devleti aleyhine harekete geçirildikleri için Medine’yi Suriye’ye bağlayan demiryolunun korunması güçleşti. Meşhur İngiliz casusu **Lawrence** demiryolu boyunca dolaşarak rayları dinamitle parçalatıyordu. Her geçen gün çölün ortasında çevre ile irtibatı kesilmiş bir kale durumuna gelen ve iaşesi de azalan Medine’nin tahliyesine karar verildi. Önce yeni tayin edilmiş olan Mekke Emîri Şerif Haydar Paşa ailesiyle birlikte Medine’den ayrıldı. Onları 3-4000 kişilik yerli halk takip etti. ### “TÜRK BAYRAĞINI BEN KENDİ ELİMLE İNDİREMEM” Fahrettin Paşa elinde kalan az sayıdaki kuvvetle hem bu çöl yolunu hem de Medine’yi müdafaaya devam etti. Fakat **Hicaz demiryolu**nun Medine’ye yakın olan Tebük-Medâin arasındaki Müdevvere İstasyonu’nun düşman eline geçmesinden sonra **Medine Kalesi** isyancılar tarafından kuşatıldı. Hiçbir yerden yardım alamaz duruma gelen şehirde kalmış olan halk ve asker arasında açlık ve hastalık hüküm sürmeye başladı. Bu güç şartlara rağmen Fahrettin Paşa şehrin müdafaasını sürdürdü. Hatta kuşatmadan önce kaleyi tahliye etmesini teklif eden İstanbul hükümetine, ***“Medine Kalesi’nden Türk bayrağını ben kendi elimle indiremem, eğer mutlaka tahliye edecekseniz buraya başka bir kumandan gönderin”***cevabını vermişti. Fahrettin Paşa,**“Takdîr-i ilâhî, rızâ-yı peygamberî ve irâde-i pâdişâhî şeref-müteallik oluncaya kadar Medine müdafaası devam edecektir”** diyordu; İngilizler’le Araplar’a teslim olmaktansa Hz. Peygamber’in merkadini havaya uçurarak kendisini feda edeceğine dair yemin ediyordu. ### HAZRET-İ PEYGAMBERİN HUZURUNDA Fahrettin Paşa ve askerleri bir taraftan düşmanla, diğer taraftan açlık ve hastalıkla mücadele ederken**Kanal Harekâtı** felâketle bitmiş, **Filistin** elden çıkmış ve en yakın Osmanlı kuvvetleri Medine’den 1300 km. uzakta kalmıştı. Bu sırada Osmanlı Devleti mağlûp olmuş ve 30 Ekim 1918’de **Mondros Mütarekesi**’ni imzalamıştı. Mütarekenin 16. maddesine göre teslim olması gereken **Fahreddin Paşa** buna yanaşmadı. Medinedekiler ise her tarafla irtibatları kesilmiş olduğundan mütarekeden haberdar değillerdi. Olup bitenleri telsiz vasıtasıyla takip eden Fahrettin Paşa, Kızıldeniz’de demirleyen bir İngiliz torpidosu mütareke şartlarını ve Medine’ye ait maddeyi kendisine bildirdiği halde buna cevap vermedi. Aynca **Babıâli**’nin Mondros Mütarekesi’ni tebliğ etmek üzere gönderdiği yüzbaşıyı hapsederek **İstanbul**’u da cevapsız bıraktı. Bir yandan İngilizler, bir yandan Medine’yi kuşatmış olan Şerif Hüseyin’in kuvvetleri Medine’nin bir an önce teslim edilmesini istedilerse de bu isteklerine karşılık vermedi. Babıâli İngilizler’in de baskısı üzerine bu defa padişahın imzasını taşıyan bir teslim emrini Adliye **Nâzın Haydar Molla** ile Medine’ye gönderdi. Fahrettin Paşa bu emri de dinlemedi. Askerlerin çoğunun hasta olmasına, cephane, ilâç ve giyecek stoklarının bitmesine rağmen direnmeyi sürdürdü. Ancak sonunda kendi subaylarının da baskısı ile teslim olmaya rızâ gösterdi. ### TESLİM OLMAYAN KOMUTAN Kabul edilen teslim şartlarının başında, **“Hicaz Kuvve-i Seferiyyesi kumandanı Fahreddin Paşa hazretleri yirmi dört saat zarfında Hâşimî kuvvetleri karargâhının misâfir-i hâssı olacaktır”** ibaresi yer aldığı halde Fahrettin Paşa Ravza-i Mutahhara yakınındaki bir medreseye giderek burada önceden hazırlatmış olduğu yatağına girdi ve bir yere gitmeyeceğini bildirdi. Fakat kendisiyle görüşmeye gelen kumandan vekili Necib Bey ve etrafındakiler tarafından tutulup 10 Ocak 1919’da Hâşimî karargâhında hazırlanmış olan çadırına götürüldü. Şerif Abdullah’ın kuvvetleri antlaşma gereğince 13 Ocak 1919’da Medine’ye girdi. Böylece Mondros Mütarekesi’nden yetmiş iki gün sonra Medine teslim edilmiş oldu. ### TÜRK KAPLANI İngilizler tarafından **“Türk Kaplanı”** diye adlandırılan Fahrettin Paşa 27 Ocak’ta savaş esiri olarak Mısır’a gönderildi. 5 Ağustos’ta Malta’ya sürgün edildi. Sürgün sırasında, savaş suçlularını yargılamak üzere işgalci devlet tarafından İstanbul’da kurdurulan ve başkanından dolayı halk arasında Nemrud Mustafa Dîvânıharbi adı verilen mahkemece ölüme mahkûm edildi. Ancak Fahrettin Paşa Ankara hükümetinin gayretleriyle 8 Nisan 1921’de Malta’dan kurtuldu. Berlin’de karşılaştığı Enver Paşa’nın daveti üzerine **Moskova**’ya geçti. Burada **İslâm İhtilâl Cemiyetleri İttihadı Kongresi**’ne iştirak etti. 24 Eylül 1921’de Millî Mücadele’ye katılmak için Ankara’ya geldi. 9 Kasım 1921’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin **Kâbil sefirliği**ne tayin edildi. **Türk-Afgan dostluğu**nun gelişmesinde önemli rol oynadı. Ruslar’la mücadele eden Başkırdistan Cumhurbaşkanı **Zeki Velidi Togan**’a yardımda bulundu. 12 Mayıs 1926’da görevinin sona ermesi üzerine yurda döndü. 5 Şubat 1936’da Türk Silâhlı Kuvvetleri’nden tümgeneral rütbesiyle emekliye ayrıldı. #### Fahrettin Paşa’nın Mezarı Nerede? 22 Kasım 1948’de vefat etti ve vasiyeti üzerine **Rumelihisarı**’na defnedildi. ### FAHRETTİN PAŞA SÖZLERİ “Evlatlarım! Bir söz verdik. ′Kutsal şehri isyancılara vermeyeceğiz.′ diyerek, elimizden ne geliyorsa yapmalıyız. Ta ki son mermi, son er ve son kana dek… Bu azim, bu kararlılık bize dayanma gücü verecektir. Bunu hiç unutmayın! Ümitsiz olmayınız.” “Malumunuz olsun ki kahraman askerlerim İslam âleminin gözbebeği olan Medine’yi son fişeğine, son damla kanına, son nefsine kadar muhafaza ve müdafaaya memurdur.” “Belki bizim bu gayretimiz diğerlerine de örnek olursa, her yerde ittifak etmiş düşmanlara, yedi düvele karşı koyarız!” “Bakın, bayrağımıza iyi bakın. Herhangi bir bayrak değildir o. Şu an devletimizin düşen birçok kalesi var. Ele geçirilen birçok şehri var. Ama burası son kaledir.” “Bu azim, bu kararlılık bize dayanma gücü verecektir. Bunu hiç unutmayın. Ümitsiz olmayınız. Gecenin sonu aydınlık, yokuşun sonu iniştir.” “Memleketi silahsız terkeden bir asker, düşman da olsa, arkadan vurulamaz.” “Bir Türk Generali, kendinden küçük rütbede bir İngiliz subayının odasına gitmez. Söyle ona, benimle bir işi varsa, buraya gelebilir!” “Beş on baldırı çıplak için kaybedecek vaktimiz yok... İleri arkadaşlar!” --- Kaynak: [İslam ve İhsan](https://www.islamveihsan.com/fahrettin-pasa-kimdir.html) · Eklenme tarihi: 20.12.2017 · Son güncelleme: 23.11.2020 ## Bağlantılar - [Bu yazının HTML sürümü](https://www.islamveihsan.com/fahrettin-pasa-kimdir.html) - [Kategori: Abidevi Şahsiyetler](https://www.islamveihsan.com/kategori/abidevi-sahsiyetler) - [Kategori: KİM KİMDİR?](https://www.islamveihsan.com/kategori/kim-kimdir) - [Site dizini](https://www.islamveihsan.com/llms.txt)