--- title: "Cennet ve Cehennem Şu Anda Var mı?" description: "Cennet ve cehennem şu anda var mı? Kelâm alimleri bu konuda ne düşünüyor? Hz. Âdem (a.s.) hangi cennette yaşadı? Hz. Peygamber’in (s.a.v. ) cennet ve cehenneme dair haberleri neler? Cennet ve cehennem varsa neredeler?" date: 2026-11-10 modified: 2026-11-10 categories: ["İHTİSAS"] url: https://www.islamveihsan.com/cennet-ve-cehennem-su-anda-var-mi.html language: tr source: İslam ve İhsan --- # Cennet ve Cehennem Şu Anda Var mı? > Cennet ve cehennem şu anda var mı? Kelâm alimleri bu konuda ne düşünüyor? Hz. Âdem (a.s.) hangi cennette yaşadı? Hz. Peygamber’in (s.a.v. ) cennet ve cehenneme dair haberleri neler? Cennet ve cehennem varsa neredeler? **Hazırlayan:Dr. Halil İbrahim DELEN** İnsanoğlu, ölümden sonra kendisini nasıl bir hayatın beklediğini öteden beri merak hep etmiştir. İslâm inancına göre dünya hayatı ölümle sona erse de insanın varlığı bütünüyle ortadan kalkmaz. Yeniden diriliş, hesap, mükâfat ve ceza gibi aşamalardan oluşan başka bir hayat başlar. Bu hayatın iki önemli mekânı ise cennet ve cehennemdir. Peki, Kur’ân-ı Kerîm’de ayrıntılı biçimde tasvir edilen cennet ve cehennem bugün gerçekten var mıdır? Yoksa kıyametten sonra, insanlar hesap vermeye başladığında mı yaratılacaktır? #### Kelâm Alimleri Bu Konuda Ne Düşünüyor? Eş‘arî ve Mâtürîdî geleneklerinde yaygın kabul, cennet ve cehennemin yaratılmış olup şu an var olduğu yönündedir (Tahâvî, 1414, 73; Teftâzânî, 1987, 70). Buna karşılık Mu‘tezile’nin önemli bir kısmı bunların kıyamet sonrasında yaratılacağını savunmakla birlikte içlerinde cennet ve cehennemin hâlihazırda yaratıldığını kabul edenler de bulunmaktadır (Toprak, 2010, 26-32). #### “Hazırlanmıştır” İfadesi Ne Anlama Geliyor? Cennet ve cehennemin mevcut olduğunu savunanların en önemli delillerinden biri, Kur’ân-ı Kerîm’deki bazı fiillerin kullanılış biçimidir. Âl-i İmrân sûresinde cennet hakkında şöyle buyrulmaktadır: “*Rabbinizin bağışlamasına ve genişliği göklerle yer kadar olan, takvâ sahipleri için **hazırlanmış** cennete koşun*.” (Âl-i İmrân 3/133) Benzer şekilde cehennem hakkında da şu ifade kullanılır: “*Yakıtı insanlar ve taşlar olan, inkârcılar için **hazırlanmış** ateşten sakının*.” (el-Bakara 2/24) Her iki âyette de ***أُعِدَّت**ْ**(u‘iddet),*yani *“hazırlandı”* fiili geçmiş zaman kalıbıyla kullanılmıştır. Eş‘arî ve Mâtürîdî âlimler bu ifadelerden hareketle cennet ve cehennemin hâlihazırda mevcut olduğunu savunmuşlardır. Çünkü dil bilgisi açısından bir şeyin hazırlanmış olması, hazırlama işleminin tamamlandığını düşündürmektedir (Âmidî, 1424, 4: 327-328; Teftâzânî, 1998, 5: 107-108). #### Hz. Âdem Hangi Cennette Yaşadı? Cennet ve cehennemin mevcut olduğunu savunanların diğer önemli delili Hz. Âdem’in cennette yaşadığını bildiren âyetlerdir. Kur’an’da “*Ey Âdem! Sen ve eşin cennete yerleşin*” (el-Bakara 2/35) buyrulmaktadır. Ayrıca Hz. Âdem ve Havvâ’nın oradan çıkarılışı da anlatılmaktadır. Buradan hareket eden kelâm alimleri oldukça basit bir akıl yürütme yoluyla bir çıkarımda bulunmuşlardır: *Bir insanın herhangi bir yerde yaşayabilmesi için öncelikle o yerin mevcut olması gerekmektedir. Hz. Âdem cennette yaşamışsa cennet de onun yaşadığı dönemde yaratılmış olmalıdır* (Cürcânî, 1997, 3: 328). Ancak bu delilin gücü, önemli bir sorunun cevabına bağlıdır. O da şudur: *Hz. Âdem'in yaşadığı cennet, âhirette müminlere vaat edilen cennetle aynı mıdır?* Bazı âlimler burada sözü edilen cennetin, *bildiğimiz ebedi cennet değil, yeryüzünde veya başka bir konumda bulunan özel bir bahçe olabileceğini* ileri sürmüşlerdir. Bu yorum doğru kabul edildiğinde, bu ayet âhiret cennetinin bugün mevcut olduğuna dair doğrudan bir kanıt olarak gösterilemez. Dolayısıyla tartışmanın düğüm noktası cennette yaşamanın mümkün olup olmaması değil, âyette geçen “cennet” kelimesinin hangi mekânı ifade ettiğidir. Konu tartışmalı olmakla birlikte Ehl-i sünnetin genel kanaati bu mekânın ebediyet cenneti olduğu yönündedir. (Cürcânî, 1997, 3: 328-329). #### Hz. Peygamber’in (s.a.v. ) Cennet ve Cehenneme Dair Haberleri Cennet ve cehennemin hâlihazırda yaratılmış olduğunu savunanlar, görüşlerini temellendirirken Hz. Peygamber’den (s.a.v.) nakledilen çeşitli rivayetlere de başvurmuşlardır. Bu rivayetlerde cennet ve cehennemin yalnızca gelecekte yaratılacak mükâfat ve ceza mekânları olmayıp, mevcut varlıklar olarak tasvir edildiği görülmektedir. Nitekim Ebû Hüreyre’den nakledilen bir rivayette *Allah’ın cennet ve cehennemi yarattıktan sonra Cebrâil’i bunları görmesi için gönderdiği, Cebrâil’in de her ikisini müşahede ederek kendilerinde bulunan nimet ve azaplar hakkında haberler verdiği* bildirilmektedir (Ebû Dâvûd, “Sünnet”, 4744; Tirmizî, “Sıfatü’l-cenne”, 2560). Bu rivayet, cennet ve cehennemin yaratılışının gerçekleşmiş bir hadise olarak anlatılması bakımından dikkat çekicidir. Güneş tutulması sırasında kılınan namazda (küsûf namazı) sahâbîler, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) bir şeye uzanır gibi hareket ettiğini, ardından geri çekildiğini görmüş ve namaz sonrasında bunun sebebini sormuşlardır. Hz. Peygamber ise namaz esnasında kendisine cennet ve cehennemin gösterildiğini, cennetten bir üzüm salkımı almak üzere elini uzattığını, cehennemi gördüğünde ise onun dehşetinden geri çekildiğini açıklamıştır (Buhârî, “Küsûf”, 1052; Müslim, “Küsûf”, 904). Bunun yanı sıra bazı hadislerde, vefat eden kimseye kıyamete kadar sabah ve akşam cennet veya cehennemdeki yerinin gösterileceği (Buhârî, “Cenâiz”, 1379; Müslim, “Cennet”, 2866), şehitlerin ruhlarının ise cennette dolaşarak oranın nimetlerinden yararlandıkları bildirilmektedir (Müslim, “İmâre”, 1887). Ayrıca Ramazan ayında cennet kapılarının açıldığını ve cehennem kapılarının kapatıldığını bildiren rivayetler de bulunmaktadır (Buhârî, “Savm”, 1898-1899). Mi‘rac hadisesine ilişkin rivayetler de bu bağlamda dikkat çekicidir. Nitekim Hz. Peygamber’in (s.a.v.) mi‘rac sırasında cennete girdiğini, orada inciden yapılmış yapılar ve misk kokulu toprak gördüğünü bildirdiği nakledilmektedir (Buhârî, “Salât”, 349; Müslim, “Îmân”, 163). Ayrıca Huzeyfe b. Yemân’dan nakledilen bir rivayette Hz. Peygamber’in mi‘rac esnasında cennet ve cehennemi müşahede ettiği ifade edilmektedir (Tirmizî, “Tefsîr”, 3147). Bu rivayetler, cennet ve cehennemin kıyametten önce mevcut olduğuna delil olarak değerlendirilmektedir. Cehennemin mevcut olduğuna ilişkin bir başka rivayette ise onun Rabbine şikâyette bulunduğu ve kendisine biri kışın, diğeri yazın olmak üzere iki nefes alma izni verildiği anlatılmaktadır (Buharî, “Mevakît”, 9; Müslim, “Mesacid”, 185, 186, 187). #### Henüz Kullanılmayacak Bir Yer Neden Yaratılsın? Cennet ve cehennemin henüz yaratılmadığını savunanların en dikkat çekici itirazı ise doğrudan ilâhî hikmet anlayışıyla ilgilidir. Mu‘tezile’nin bazı temsilcilerine göre Allah’ın fiilleri hikmetsiz, amaçsız ve faydasız değildir. Cennet ve cehennem de insanların yaptıklarının karşılığını görecekleri yerlerdir. Öyleyse insanlar henüz oraya girmeyecekse bu mekânların şimdiden yaratılmasının hikmeti nedir? Başka bir ifadeyle, mükâfat ve cezanın gerçekleşmesine uzun bir zaman varken bunların mekânlarının yaratılıp bekletilmesi gereksiz bir fiil olarak değerlendirilmez mi? Eş‘arî ve Mâtürîdî âlimlere göre cennet ve cehennemin bugün yaratılmış olmasının hikmetini bütünüyle bilemiyor oluşumuz, bunların yaratılmasının hikmetsiz olduğunu göstermez. Zira insan aklı ilâhî fiillerde bulunabilecek bütün hikmetleri kuşatacak ve kavrayabilecek bir mahiyette değildir.r (Âmidî, 1424, 4:329; İbn Ebi’l-İz, 1426, 420)**.** #### Cennet ve Cehennem Varsa Neredeler? Tartışmanın bir diğer boyutu, cennet ve cehennemin bulunduğu mekânla ilgilidir. Bunların henüz yaratılmadığını savunan bazı alimler, dönemin âlem tasavvurundan hareketle mevcut olmaları hâlinde nerede bulunabileceklerini sorgulamış ve çeşitli mekânsal itirazlar ileri sürmüşlerdir. Buna karşılık Eş‘arî ve Mâtürîdî geleneklere mensup alimler, bu itirazların cennet ve cehennemin varlığını imkânsız kılmadığını savunmuşlardır. Nitekim bir varlığın nerede bulunduğunun bilinememesi, onun mevcut olmadığına delil teşkil etmez. Bu bakımdan cennet ve cehennemin mekânlarının belirlenememesi, mevcut olduklarını bildiren naklî delillerin reddedilmesini gerektirmez (Âmidî, 1424, 4: 327-330; Cürcânî, 1997, 3: 329). **Sonuç olarak**, İslâm âlimlerinin çoğunluğuna göre cennet ve cehennem hâlihazırda yaratılmış ve mevcut olan iki âhiret yurdudur. Bu görüşün temel dayanağı Kur’an ve hadislerde cennet ile cehennemin mevcut olduğuna işaret eden ifadelerdir. Bunların henüz yaratılmadığını savunanların ileri sürdüğü aklî itirazlar ise çoğunluk tarafından yeterli görülmemiştir. Zira bir şeyin yaratılışındaki hikmetin insan aklı tarafından bütünüyle kavranamaması, onun mevcut olmadığına veya yaratılmasının hikmetsiz olduğuna delil teşkil etmez. Dolayısıyla gayba ilişkin bu meselede, kelâm âlimleri arasında aklın sınırları gözetilerek naklî delillerin esas alınması gerektiği düşüncesi öne çıkmaktadır. Bununla birlikte cennet ve cehennemin ne zaman yaratıldığına ilişkin tartışma, teorik bakımdan önem taşısa da insanın âhiretteki sorumluluğunu değiştirmemektedir. Nitekim cennet ve cehennemin şu anda mevcut olması veya ileride yaratılacak olması, insanın yaptıklarından hesaba çekileceği gerçeğini değiştirmez. Bu bakımdan asıl önemli olan, onların ne zaman yaratıldığından ziyade, âhiret hayatına iman ederek Allah’ın rızasını kazanmayı ve cennete kavuşmayı amaçlayan, cehennem azabından sakınan bir hayat sürdürebilmektir. **KAYNAKÇA** - Âmidî, Ebü’l-Hasen (Ebü’l-Kāsım) Seyfüddîn Alî b. Muhammed b. Sâlim et-Tağlibî. *Ebkârü’l-efkâr fî usûli’d-dîn*. thk. Ahmed Muhammed el-Mehdî. 5 Cilt. Kahire: Dârü’l-Kütüb ve’l-Vesâiki’l-Kavmiyye, 2. Basım, 1424. - Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl el-Cu‘fî. *el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ*. thk. Muhammed Züheyr b. Nâsır en-Nâsır. 9 Cilt. Beyrut: Dâru Tavki’n-Necât, 1. Basım, 1422. - Cürcânî, Ebü’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Alî es-Seyyid eş-Şerîf. *Şerhu’l-Mevâkıf*. thk. Abdurrahman Umeyre. 3 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Cîl, 1997. - Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî. *es-Sünen*. thk. Şuayb el-Arnaût - Muhammed Kâmil Karabellî. 7 Cilt. Dâru’r-Risâleti’l-Âlemiyye, 1. Basım, 1430/2009. - İbn Ebi’l-İz, Ebü’l-Hasen Sadrüddîn Alî b. Alâiddîn Alî b. Muhammed ed-Dımaşkī. *Şer**ḥ**u’l-**ʿ**A**ḳ**īdeti’**ṭ**-**Ṭ**a**ḥ**âviyye*. thk. Cemâatün mine’l-ulemâ. Kahire: Dârü’s-Selâm, 1426. - Müslim, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc el-Kuşeyrî en-Nîsâbûrî. *el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ*. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkī. 5 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1374-1375/1955-1956. - Tahâvî, Ebû Ca‘fer Ahmed b. Muhammed b. Selâme el-Ezdî el-Hacrî el-Mısrî. *el-**ʿ**A**ḳ**īdetü’**ṭ**-**Ṭ**a**ḥ**âviyye*. thk. Muhammed Nâsırüddin Elbânî. Beyrut: el-Mektebetü’l-İslâmî, 2. Basım, 1414. - Teftâzânî, Sa‘düddîn Mes‘ûd b. Fahriddîn Ömer b. Burhâniddîn Abdillâh el-Herevî el-Horâsânî. *Şer**ḥ**u’l-Ma**ḳ**ā**ṣ**ıd*. thk. Abdurrahman Umeyre. 5 Cilt. Beyrut: Âlemü’l-Kütüb, 2. Basım, 1998. - Teftâzânî, Sa‘düddîn Mes‘ûd b. Fahriddîn Ömer b. Burhâniddîn Abdillâh el-Herevî el-Horâsânî. *Şer**ḥ**u’l-**ʿ**A**ḳ**ā**ʾ**id*. thk. Ahmed Hicâzî es-Sekkā. Kahire: Mektebetü’l-Külliyyâti’l-Ezheri, 1987. - Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre es-Sülemî. *el-Câmiʿu’l-kebîr (Sünenü’t-Tirmizî)*. thk. Beşşâr Avvâd Ma‘rûf. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, 1998. - Toprak, İbrahim. *Cennet ve Cehennemin ebediliği*. Konya: Selçuk Üniversitesi, Yüksel Lisans, 2010. (TDV İslâm Araştırmaları Merkezi) --- Kaynak: [İslam ve İhsan](https://www.islamveihsan.com/cennet-ve-cehennem-su-anda-var-mi.html) · Eklenme tarihi: 10.11.2026 · Son güncelleme: 10.11.2026 ## Bağlantılar - [Bu yazının HTML sürümü](https://www.islamveihsan.com/cennet-ve-cehennem-su-anda-var-mi.html) - [Kategori: İHTİSAS](https://www.islamveihsan.com/kategori/ihtisas) - [Site dizini](https://www.islamveihsan.com/llms.txt)