---
title: "Celvetiyye’nin Temel Prensipleri"
description: "Celvetiyye tarikatı, nefsle cihadı ve halkı irşad vazifesini nasıl birleştiriyor? Tarikatın, manevi kemale ulaşmayı hedefleyen tezkiye, tasfiye ve tecliyye prensiplerinin anlamı nedir?"
date: 2025-09-04
modified: 2025-09-04
categories: ["Tasavvuf"]
tags: ["celvetiyye’nin temel prensipleri", "celvetiyye tarikatı özellikleri", "celvetiyye’de tezkiye tasfiye ve tecliye"]
url: https://www.islamveihsan.com/celvetiyyenin-temel-prensipleri.html
language: tr
source: İslam ve İhsan
---

# Celvetiyye’nin Temel Prensipleri

> Celvetiyye tarikatı, nefsle cihadı ve halkı irşad vazifesini nasıl birleştiriyor? Tarikatın, manevi kemale ulaşmayı hedefleyen tezkiye, tasfiye ve tecliyye prensiplerinin anlamı nedir?

Tarîkatlar iki yönlü faâliyet gösteren müesseselerdir. Bu yüzden önce içe dönük mücâdele (nefs ile cihâd=cihâd-ı ekber)’yi gerçekleştirerek sâliki kemâl mertebesine ulaştırdıktan sonra, halk arasına ve cem’iyete karışarak tebliğ ve irşâd vazîfesini gerçekleştirmeyi hedef tutarlar. Bu gâyenin gerçekleşmesinde her tarîkatın kendine göre birtakım prensipleri vardır.

### CELVETİYYE’NİN TEMEL PRENSİPLERİ

Daha önce “Rûhânî” ve “Nefsanî” tarîkatlar olarak temâs ettiğimiz yolların mecmûu tarzında bir irşâd faâliyeti gösteren **Celvetiyye’nin temel prensipleri, tezkiye, tasfiye ve tecliyedir**.1

#### 1 – Tezkiye

Tezkiye lugatte nemâlandırmak, artırmak, temizlemek ma’nâlarına olup 2 ıstılahta ise terk-i dünyâ ile nefsi mâsivâ tehlikesinden pâk etmek demektir. 3 Nitekim Hz. Hüdâyî:

**Yok eyleyip hep vârınıBuldun mu sen de yârınıKeşfeyleyip esrârınıBülbül haber vergil bize** 4

#### 2 – Tasfiye

Tasfiye lügatte saf ve duru yapmak, süzmek, temizlemek ma’nâsınadır.5 Istılahta ise kalbin her türlü mülevvesâttan temiz ve duru hâle gelmesidir. Tasfiyeye tâbi tutulmuş bir kalbe her zaman “irâdetullah” mün’akis olur.6 Aslında zikirden, salât u selâmdan, Kur’ân tilâvetinden ğaye hep “tasfiye-i kalb”dir. Tasfiye-i kalbden murâd da cemâl tecellîlerine nâil olmaktır.

Cemâl tecellîlerinin hedefi ise sâbit hakîkatın zuhûrudur. Böylece bütün mâsivâ müzmahîl olup gerçek tevhîd zuhûr eder. 7

#### 3 – Tecliye

Tecliye lügatte bir şeyi keşf ve ıyân etmek ma’nâsınadır.8 Istılahta ise Cenâb-ı Hakk’ın kendi zâtı için kendinde zuhûrudur. 9 Nitekim Hz. Hüdâyî:

**Zuhûru perde olmuştur zuhûraGözü olan delîl ister mi nûraGüneş zâhir değil midir karındaşNe var görmezse ânı çeşm-i huffâşHudâ zâhirdir mahlûk mestûrHılâf anlayıp olma Hak’tan dûrAcep sun’u acep sırr-ı ilâhîKi olmuştur avâlim cilvegâhı** 10

diyerek bunu ifâde etmiştir.

Dipnotlar:

- Tibyân, I/227’de bu temel prensipler nazmen şöyle îfâde edilmiştir:

**Celvetîler verdiler rûha cilâHalka oldular anınçün muktedâVardır anlarda dahî üç i’tibârBu üçün devâmıdır bûlara kârTezkiye ve tasfiye ve tecliyeBunlara âyînedir bil-külliyeGark-ı zât-i bahr-i vahdettir bularSûretâ kesrettir gerçi bular**

- Âsım, Kâmûs Terc., III/832.

- Tehânevî, Keşşâf, I/688.

- Gülşen, Küllîyât, 128.

- el-Mu’cemu’l-vasît, I/520; Âsım, Kâmûs Terc., III/856.

- Vâkıât Terc., 23a.

- a.e., 24a.

- Âsım, Kâmûs Terc., III/785.

- Tehânevî, Keşşâf, I/294.

- Necâtu’l-ğarîk (Gülşen-Küllîyat içinde) 30.

Kaynak: Prof. Dr. Hasan Kamil Yılmaz, Aziz Mahmut Hüdayi, Erkam Yayınları

---

Kaynak: [İslam ve İhsan](https://www.islamveihsan.com/celvetiyyenin-temel-prensipleri.html) · Eklenme tarihi: 04.09.2025 · Son güncelleme: 04.09.2025

## Bağlantılar

- [Bu yazının HTML sürümü](https://www.islamveihsan.com/celvetiyyenin-temel-prensipleri.html)
- [Kategori: Tasavvuf](https://www.islamveihsan.com/kategori/tasavvuf-makaleleri)
- [Site dizini](https://www.islamveihsan.com/llms.txt)
