İSTANBUL’DA GİDİLMESİ GEREKEN TARİHİ HAMAMLAR

0

İstanbul’da en çok tercih edilen hamamlar hangileridir? İstanbul’da mutlaka gidilmesi gereken tarihi hamamlar…

Haber: Murat Karadeniz

Hamam, özel bir düzenle ısıtılan sıcak ve soğuk suyu bulunan, yıkanma amacıyla kullanılan yapıdır. İstanbul’un Anadolu ve Avrupa yakasında şifâ dağıtan tarihi hamamlar:

HASEKİ HÜRREM SULTAN HAMAMI

Haseki Hamamı, İstanbul’da Ayasofya Müzesi ile Sultanahmet Camiî arasında yer alan tarihi Türk hamamıdır. Hamam, Kanuni Sultan Süleyman’ın eşi Hürrem Sultan tarafından, 1556/57 yılları arasında dönemin meşhur mimarı Koca Sinan’a yaptırıldı.

Ayasofya Haseki Hürrem Sultan Hamamı

1910 yılına kadar kullanılan hamam, uzun yıllar kapalı kaldı. Bir süre cezaevi, kâğıt deposu ve benzin deposu olarak kullanıldı. 1957/58 yıllarında onarılan hamam, 2008 halı satış mağazası olarak hizmet verdi.

  • Haseki Hamamı Özellikleri

Klasik dönem Osmanlı hamamları üslubundaki yapı, çifte hamam şeklinde ve 75 m uzunluğundadır. Bu hamamda, Türk hamam mimarisine getirilen yenilikle ilk defa kadınlar ve erkekler kısmı aynı eksen üzerinde yapıldı.

İki bölümün sıcaklık kısımları bitişiktir, soyunmalıklar eksenin iki ucunda yer alır. Erkeklerin soyunmalık, soğukluk ve sıcaklığını kadınlar kısmının sıcaklık, soğukluk soyunmalığı takip eder. Binanın duvarları bir sıra kesme taş, iki sıra tuğla olarak örülmüştür. Erkekler kısmının soyunmalığında cephede üstte dörder, kadınlar kısmı soyunmalığında ise üçer sivri kemerli pencere vardır. Kapının bütün kubbeleri kurşun ile kaplıdır.

Erkekler kısmı cephesinde diğer hamamlardan farklı olarak ortasında bir kubbe olan sütunlu bir revak yer alır. Kubbe ve revak tavanı tuğla dekor ile süslüdür. Hamamın abidevi giriş kapısının kemerinde bir kırmızı, bir beyaz palmet dekoru ve üzerinde yeşil zemine altınla yazılmış kitabe bulunmaktadır. Soyunmalık kare şeklindedir ve üzeri kubbeyle örtülüdür. Kubbeye geçiş trompla sağlanmıştır. Kubbenin etrafını zikzak şeklinde bir yaprak frizi çevirir. Ayrıca dört duvarda sivri kemerli nişler yer alır. Dikdörtgen bir plan gösteren bu kısımdan, üzerinde 3 kubbe bulunan soğukluğa, oradan da bir kapıyla sıcaklığa geçilir. Soğukluğun sağ tarafında helalar, solda ise usturalık yer alır. Planı haç şeklinde olan sıcaklığın 4 eyvanı ve 4 halveti vardır. Halvetler, müstakil odalar halindedir ve üzerleri küçük kubbelerle örtülüdür. Ortada sekizgen bir göbek taşı bulunur. Bu kısmın önceleri renkli mozaikle kaplı olduğu bilinmektedir. Kubbe, sekizgen mekanın duvarlarına oturtulmuştur.

  • Haseki Hamamı Bölümleri

Tarihi yarımadada, Sultanahmet Camiî ve Ayasofya Müzesi’nin tam ortasında yer alan Ayasofya Hürrem Sultan Hamamı; hamam, restoran ve cafe bölümleri ile üç dönümlük alana yayılmaktadır.

-Soğukluk

Soğukluk bölümünde; VIP oda, özel oda ve 48 soyunma dolabı ile kuaför, resepsiyon, masaj odaları, teras katında dinlenme alanı, vitamin bar ve Ayasofya Hürrem Sultan Hamamı için özel üretilmiş ürünlerin satıldığı butik bulunmaktadır. Soyunmalık olarak da adlandırılan bu mekanda, hamam sonrası keyifli sohbetler yapılabileceği gibi 26 metrelik devasa kubbesinin altında huzur dolu zamanlar geçirilebilir.

-Ilıklık

Sıcaklık bölümünde terledikten sonra, kese servisinin yapıldığı alandır. Aynı bölümde orijinal Osmanlı taşları ile yapılmış tuvaletler ve Cehennemlik bölümü de bulunmaktadır.

-Sıcaklık

Göbek taşı, eyvanlar ve halvetlerden oluşan bu alan terlemek için idealdir. Günümüzün buhar odası olarak sayılabilecek halvetlerin ortam sıcaklığı 50 dereceye kadar ulaşmaktadır. Kendini Kanuni veya Hürrem gibi hissetmek isteyen misafirler için Sultan Eyvanlarının da bulunduğu sıcaklık bölümünde köpük masajı servisi sunulmaktadır.

  • Haseki Hamamı Nerededir? – Harita

Adres: Cankurtaran Mh. Ayasofya Meydanı No: 2 Fatih/İstanbul 34122

Çalışma Saatleri: Ayasofya Hürrem Sultan Hamamı haftanın 7 günü 08:00–22:00 saatleri arasında hizmet vermektedir.

Telefon: (0212) 517 35 35

AĞA HAMAMI

Ağa Hamamı, 1454 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından İstanbul’un Taksim semtinde yaptırılan tarihi hamamdır.

  • Ağa Hamamı’nın Mimari Özellikleri

-Dış yapı

650 m² toprak üstüne kurulmuş üç katlı bir yapıdır. İlk iki katı ev, giriş katı ise hamam olarak yapıldı. Dış cephe ve hamam üstü (kubbe) güneş doğumundan batımına kadar gün ışığını alacak şekilde tasarlanmıştır. Kubbe yuvarlak şekilde ve yuvarlak camları ile günün her saati ışık alacak şekildedir.

Hamamın ısınması için arka tarafta 250 m² bir bölümü vardır. O yıllarda bu alana külhan adı verildi.

Yapı 15. yüzyıl sonlarında ortaya çıkan klasik dönemden etkilenmiş bir yapıdır. Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’un fethinden hemen sonra inşa ettirdiği birçok yapı da bu akımı takip etti.

-İç yapı

Ağa Hamamı

İç yapı soyunmalık, ılıklık ve sıcaklık bölümlerinden meydana gelir bunun yanında tesisat kısmı da büyük yer kaplar, su deposu, külhan ve cehennemlik ten oluşmaktadır.

Hamamlarda en büyük hacimli mekan genellikle soyunmalıktır. Binanın ve hamamın iç yapısı oldukça yüksek tavanlardan oluşur üç- üç buçuk metreye kadar uzanır eski binalarda en belirgin özelliği yüksek tavanlarıdır.

  • Ağa Hamamı’nın Bölümleri

Ağa Hamamı’nın iç kısmı üç bölümden oluşur:

-İlk giriş (soyunmalık)

Ağa Hamam’nın ilk giriş bölümünde üç kat bulunur bu üç katın ortaları açıktır bu da dönem mimarisine bir örnektir. Bu bölümde soyunma kabinleri ve dinlenme bölümü bulunur. Bu bölümde ısıtma sistemine ve sıcak su tesisatına yer verilmez.

-Hamam içi (ılıklık ve sıcaklık)

Soyunmalık ve sıcaklık arasında bir geçiş bölümü olan ılıklık, vücudun hem sıcağa hem de soğuğa alışmasına yardımcı olan kısımdır. Hamamların en önemli mekânı sıcaklıktır. İki bölümlü olarak yapılmıştır. İlk bölümde, köşelerde kapıları olmayan “halvet” adı verilen hücreler vardır. İkinci bölümde ise bu hücreler arasında kalan yıkanma nişleri, duvar kenarlarında devam eden mermer sekiler ve ortada göbek taşı bulunmaktadır. Büyük alanda dokuz kurna ve göbek taşı bulunmaktadır. Burası terleme ve yıkanma bölümüdür. Duvarlar ve yerler mermerlerle kaplıdır.

Halvetlerde ise üçer kurna bulunur:

-Külhan

bölümü diye adlandırılan bölümün içinde su deposu ve cehennemlik te dahil olmaktadır. Külhan hamamın ısıtıldığı bölümdür. İki yüz elli metre kare alana yapılmıştır. Hem yakılacak odunların deposu olarak hem de hamamın ısıtılması için kullanılır. Hamamın en arka kısmında bulunur ve bir ocak ile ateş yakılarak sıcaklığın hamamın altında (cehennemlik te) dağılması sağlanır. Yakılan bu ateşle aynı zamanda suyun ısınması da sağlanmaktadır.

  • Ağa Hamamı’nın Özellikleri

15. yüzyılda Sultanlar, halkın kullanması için hamamlar inşa ettirmişler bu yüzden hamamlar genelde çifte (kadın-erkek ayrı bölüm) olarak yapılırdı.

Ağa Hamamı’nın en büyük özelliği halka yapılan bir hamam olmamasıdır. Padişahın kendisine yaptırdığı bir av köşkünün altına kendi için inşa ettirdiği bir hamamdır. Direk bir saray hamamına örnek olmasa da özel-padişah hamamlarına örnektir.

1844 yılında Abdülmecid tarafından büyük bir tadilat görmüştür. Bu tadilatta yapı 15. yüzyılda başlayan klasik dönem mimarisinden biraz daha uzaklaşmıştır.

En son tadilatını ise 1986 yılında son sahibi Ali Yılmaz tarafından görmüştür. Otuz yılı yakın bir süredir bina herhangi bir tadilat görmemiştir.

  • Ağa Hamamı Nerededir? – Harita

Adres: Kuloğlu Mh. Turnacıbaşı Cad. No: 48 Beyoğlu/İstanbul 34433

Çalışma Saatleri: Ağa Hamamı haftanın 7 günü 10:00–22:00 saatleri arasında hizmet vermektedir.

Telefon: (0212) 249 50 27

CAĞALOĞLU HAMAMI

Sultan I. Mahmut döneminde yapılan İstanbul’un en büyük çifte hamamlarından olan Cağaloğlu Hamamı, barok stili mimari yapıya sahiptir. Klasik dönem Osmanlı mimarisinden farklı olarak soğuk ve sıcak bölümleri diğer hamamlara göre farklılık gösterir. 300 yıldır ayakta duran hamamın kadın ve erkekler için ayrı bölümleri bulunuyor.

Cağaloğlu Hamamı

Cağaloğlu Hamamı, Osmanlı döneminde inşa edilen son büyük hamam olma özelliğini de taşımaktadır.

  • Cağaloğlu Hamamı Nerededir? – Harita

Adres: Prof. Kazım İsmail Gürkan Cad. No: 24 Cağaloğlu-Eminönü/İstanbul 34110

Çalışma Saatleri: Cağaloğlu Hamamı haftanın 7 günü 09:00–21:00 saatleri arasında hizmet vermektedir.

Telefon: (0212) 522 24 24

SÜLEYMANİYE HAMAMI

1557 yılından beri ayakta olan hamam kubbeleri ve birbiri ardına dizilmiş bacalarıyla İstanbul’un en güzel eserlerinden biridir. Kanuni Sultan Süleyman tarafından Mimar Sinan’a yaptırılan hamam için Mimar Sinan; “kalfalık eserim” diye tabir eder. Hamam ile birlikte o dönemde Süleymaniye Camiî ve külliyesi inşa edildi.

Suleymaniye Hammam (turkish bath)

Beyazıt’ta bulunan hamam üç bölümden oluşmaktadır. Kadın ve erkeklerin her gün kullanabildikleri bölümlerinin yanı sıra Kanuni Sultan Süleyman’ın bir zamanlar yıkandığı özel loca bölümü de hamamın kullanılan bölümüdür. Türklerden daha fazla yabancıların tercih ettiği hamam yapısı ve Osmanlı döneminde kalmasından dolayı görülmesi gereken yapılar arasında yer alır.

  • Süleymaniye Hamamı Nerededir? – Harita

Adres: Mimar Sinan Cad. No: 20 Süleymaniye/İstanbul 34116

Çalışma Saatleri: Süleymaniye Hamamı haftanın 7 günü 10:00–20:00 saatleri arasında hizmet vermektedir.

Telefon: (0212) 519 55 69

ÇİNİLİ HAMAM

Tarihi Çinili Hamam, Kösem Sultan tarafından 1640 yılında yaptırıldı. Bitimine ömrünün yetmediği hamamın bitirilmesini kardeşi üstlendi.

Çinili Hamam

“Çinili” adının konulması o dönemde özel çinilerle bezeli olmasından gelmektedir. Fakat çiniler ne yazık ki çalındı. Tekrar hayat geçirilme evresinde yapıda fazla değişiklik yapılmadı, sadece duvarları orijinal mavi taşlarla, esere sadık kalınarak süslendi. Tarihi hamamın güzelliği birçok dizi ve fotoğraf sanatçısı tarafından fark edilmiş ve çeşitli sanatsal projelerde kullanıldı. Kubbeleri oldukça yüksek olan hamamın erkek ve kadın bölümlerinde köpük masajı, kesek ve kadınlar için yağlı masaj hizmetleri sunulmaktadır.

  • Çinili Hamam Nerededir? – Harita

Adres: Çavuşdere Cad. Çinili Hamam Sk. No: 6 Üsküdar/İstanbul 34664

Çalışma Saatleri: Çinili Hamam haftanın 7 günü 07:00–22:00 saatleri arasında hizmet vermektedir.

Telefon: (0216) 334 97 10

GEDİKPAŞA HAMAMI

Kapalıçarşı yakınlarında bulunan Osmanlı mimarisinin en önemli eserlerinden olan Gedikpaşa Hamamı 1475 yılında Ahmet Paşa tarafından yaptırıldı.

Gedikpaşa Hamamı

Sauna, göbek taşının yanında havuzu olan tarihi tek hamamdır. Aynı zamanda kadın ve erkek bölümleri olan İstanbul’un çifte hamamlarındandır.

  • Gedikpaşa Hamamı Nerededir? – Harita

Adres: Hamam Cad. No: 61 Gedikpaşa/İstanbul 34126

Çalışma Saatleri: Gedikpaşa Hamamı, haftanın 7 günü 09:00–23:30 saatleri arasında hizmet vermektedir.

Telefon: (0212) 517 89 56

ÇEMBERLİTAŞ HAMAMI

Kapalıçarşı yakınlarında yer alan bir diğer tarihi hamam da Çemberlitaş’tır. Nur Banu Sultan tarafından Mimar Sinan’a 1584 yılında yaptırılan hamam, kadın ve erkek bölümlerinden oluşan çifte hamamdır.

Çemberlitaş Hamamı

Çemberlitaş bir dönem Valide Sultan ve Gül Hamamı isimleriyle de anılmıştır. Osmanlı topraklarını gezmiş ve gördüklerini Seyahatnâme adlı eserinde toplamış Evliya Çelebi ise yapıdan III. Murat Hamamı olarak bahsetmiştir. Hamam içinde yer alan bazı göbek taşlarında Osmanlı yazıtları bulunmaktadır. Tarihi yapı, günümüzde hamam sefalarıyla yabancı ve Türk konuklarını ağırlamaktadır.

  • Çemberlitaş Hamamı Nerededir? – Harita

Adres: Mollafenari Mh. Vezirhan Cad. No: 8 Fatih/İstanbul 34440

Çalışma Saatleri: Çemberlitaş Hamamı, haftanın 7 günü 06:00–23:30 saatleri arasında hizmet vermektedir.

Telefon: (0212) 522 79 74

GALATASARAY HAMAMI

Galatasaray Hamamı, Sultan II. Bayezit tarafından 1484 yılında, Bektaşi Şeyhi Gül Baba’nın ricasıyla medreseye ilaveten yaptırıldı.

Galatasaray Hamamı

Galatasaray Hamamı günümüzün en çok tercih edilen tarihi hamamlarındandır. Birçok sultan, sadrazam, paşa ve kadının kullandığı hamam, ayakta kalabilen yapılardan biridir.

  • Galatasaray Hamamı Nerededir? – Harita

Adres: Kuloğlu Mh. Turnacıbaşı Cad. No: 8 Beyoğlu/İstanbul 34433

Çalışma Saatleri: Galatasaray Hamamı, haftanın 7 günü 09:00–22:00 saatleri arasında hizmet vermektedir.

Telefon: (0212) 252 42 42

MİHRİMAH SULTAN HAMAMI

Mihrimah Sultan Hamamı, Mimar Sinan tarafından Mihriman Sultan Camiî Külliyesi ile birlikte 1562-1565 yılları arasında inşa edildi.

Mihrimah Sultan Hamamı

Çifte hamam şeklinde, klasik dönemde yaygın olan bir plan şemasında yapılan hamamda; kuru masaj, kese, köpüklü masaj hizmetleri bulunuyor. Ayrıca tüm bu hizmetlerden sonra özel odalarda dinlenmek mümkündür.

  • Mihrimah Sultan Hamamı Nerededir? – Harita

Adres: Karagümrük Mh. Fevzi Paşa Cad. No: 333 Edirnekapı/Fatih/İstanbul 34091

Telefon: (0212) 523 04 87

ACEMOĞLU HAMAMI

Fatih Sultan Mehmet tarafından 15. yüzyılda Şehzadebaşı inşa ettirilen Acemoğlu Hamamı, Osmanlı mimarisinin en güzel örneklerinden biridir. Acemoğlu Hamamı, İstanbul’un ayakta kalabilen en eski hamamı olma özelliğini taşıyor. Hamam, Yeniçeri Ocağı’nın içinde yer almaktaydı.

Acemoğlu Hamamı

Başlangıçta Yeniçeri Ocağı’na katılmış acemi askerlere hizmet etmek için ocağın içine kurulmuş olan hamamın ilk adı Acemi Oğlanlar olarak konulmuş, ancak zamanla halk arasında Acemoğlu olarak değişti. Sultan 2. Mahmut tarafından Yeniçeri Ocakları kapatıldığında, Şehzadebaşı’nda yer alan bu binada 1826 yılında Sultan’ın emriyle yıktırıldı fakat hamam bölümü korundu. Tarihi önemi çok büyük olan bu yapıdan geriye kalan tek tanık olan Acemoğlu Hamamı, Türk ve Osmanlı mimarisinin de en önemli örneklerinden biri.

Ünlü bestekar İsmail Dede Efendi’nin ailesi tarafından bir süre işletilen daha sonra kaderine terk edilen ünlü hamam, yıllar sonra Celal Ağa tarafından alındı. 5 yıl 3 ay süren bir restore dönemi geçirdi ve yeniden hizmet vermeye başladı. Geleneksel havası bozulmadan, desteklenerek restore edilen Acemoğlu Hamamı, güvenilir ve muhteşem görüntüsü ile birçok kişiyi geleneksel Türk banyosu keyfine çekiyor.

  • Acemoğlu Hamamı Nerededir? – Harita

Adres: Kemal Paşa Mh. Acemi Nefer Sk. No: 1 Fatih/İstanbul 34134

Telefon: (0212) 519 09 09

KILIÇ ALİ PAŞA HAMAMI

Kılıç Ali Paşa Hamamı, İstanbul’un denizcilikle bağdaşmış en eski bölgelerinden biri olan Tophane’de, Osmanlı donanmasının güçlü komutanlarından Kaptan-ı Derya Kılıç Ali Paşa tarafından, Mimar Sinan’a yaptırılmış en güzel yapılardan biridir.

Kılıç Ali Paşa Hamamı

Leventlere hizmet vermesi amacıyla 1578/83 tarihleri arasında inşa edilen Kılıç Ali Paşa Hamamı, gün ışığını geçiren geniş ve görkemli kubbesi, dış cepheden rahatlıkla fark edilebilen harika siluetiyle, meraklı gözlere Büyük Usta Sinan’ın mührünü taşıdığını hemen belli eder.

7 sene süren kapsamlı bir restorasyon sürecinin ardından, misafirlerini tekrar ağırlamaya başlayan Kılıç Ali Paşa Hamamı, tarihin izlerini taşıyan büyülü bir atmosferde, konuklarına zamanı durduracak bir deneyim sunuyor.

  • Kılıç Ali Paşa Hamamı Nerededir? – Harita

Adres: Kemankeş Karamustafa Paşa Mh. Hamam Sk. No: 1 Beyoğlu/İstanbul 34425

Çalışma Saatleri: Hamamı, haftanın 7 günü 08:00–23:30 saatleri arasında hizmet vermektedir.

Telefon: (0212) 393 80 10

HAMAM NEDİR? TÜRK HAMAMININ ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

İSTANBUL’DA GEZİLECEK YERLER

Paylaş.

Yorumlar

Önceki yazıyı okuyun:
SAĞLIKLI BESİN KAYNAĞI

Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Sarı, A vitamini yönünden zengin palamudun dengeli bir besin kaynağı...

Kapat