ALLAH’IN ZATÎ SIFATLARI

0

Allah’ın zati sıfatları nelerdir? Alllah’ın zati sıfatları ve anlamları…

Sadece Allah Teâlâ’nın zâtına mahsus olan, yaratıklarından herhangi birine verilmesi câiz ve mümkün olmayan sıfatlardır. Zât sıfatların zıtları Allah hakkında düşünülemediği, bu sebeple noksanlık, sonluluk ve eksiklik ifade eden bu özelliklerden O’nun tenzih edilmesi gerektiğinden bu sıfatlara tenzîhî sıfatlar ve selbî sıfatlar da denilmiştir.

ALLAH’IN ZATÎ SIFATLARI VE ANLAMLARI

Zâtî sıfatlar şunlardır:

1- Vücûd

Vücûd, “Var olmak” demektir. Allah vardır, varlığı başkasından değil, zâtının gereğidir, varlığı zorunludur. Vücûdun zıddı olan yokluk Allah hakkında düşünülemez.

2- Kıdem

Kıdem, “Ezelî olmak, başlangıcı olmamak” demektir. Hiçbir zaman düşünülemez ki, bu zamanda Allah henüz var olmamış olsu Çünkü zaman denilen şeyi de O yaratmıştır. Ne  kadar geriye gidersek gidelim O’nun var olmadığı bir zaman düşünülemez, bulunamaz. Allah sonradan meydana gelmiş varlık değildir. Ezelî (kadîm) varlıktır. Kıdem sıfatının zıddı olan sonradan olma (hudûs) Allah hakkında düşünülemez.

3- Beka

Beka, “Varlığının sonu olmamak, ebedî olmak” demektir. Allah’ın sonu yoktur. Ezelî olanın ebedî olması da zorunludur. Bekanın zıddı olan sonu olmak (fenâ) Allah hakkında düşünülemez. Ne kadar ileriye gidilirse gidilsin, Allah’ın olmayacağı bir an düşünülemez. Kur’ân-ı Kerîm’de Allah’ın ezelî ve ebedî oluşu hakkında şöyle buyurulur: “O, ilktir, sondur…” (el-Hadîd 57/3), “…Allah’ın zâtından başka her şey yok olucudur…” (el-Kasas 28/88)

4- Muhâlefetün li’l-havâdis

Muhâlefetün li’l-havâdis, “Sonradan olan şeylere benzememek” Allah’tan başka her varlık sonradan olmuştur.  Allah,  sonradan olan şeylerin hiçbirisine hiçbir yönden benzemez. Allah, kendisi  hakkında bizim hatıra getirdiklerimizin de ötesinde bir varlıktır. Bu sıfatın zıddı olan, sonradan  olana  benzemek  ve  denklik (müşâbehet  ve  mümâselet)  Allah  hakkında düşünülemez. Kur’an’da şöyle buyurulur: “…O’nun (benzeri olmak şöyle dursun) benzeri gibisi (dahi) yoktur…” (eş-Şûrâ 42/11)

5- Vahdâniyyet

Vahdâniyyet, “Allah Teâlâ’nın zâtında, sıfatlarında ve  fiillerinde bir ve tek olması, eşi, benzeri ve ortağının bulunmaması” Vahdâniyyetin zıddı olan birden fazla olmak (taaddüd), eşi ve ortağı bulunmak (şirk), Allah hakkında  düşünülmesi  imkânsız olan sıfatlardandır. İslâm’a göre Allah’tan başka ilâh, yaratıcı, tapılacak, sığınılacak, hüküm ve otorite sahibi bir başka varlık yoktur. İhlâs ve Kâfirûn sûreleri ile Kur’an’ın pek çok âyeti Allah’ın tek ve eşsizliğini ortaya koyarken, şirki reddeder. (bk.  el-Enbiyâ 21/22;  el-İsrâ  17/42;  ez-Zümer  39/4)

6- Kıyâm bi-nefsihî

Kıyâm bi-nefsihî, “Varlığı kendiliğinden olmak, var olmak için bir başka varlığa ihtiyaç duymamak” demektir. Allah kendiliğinden vardı Var olmak için bir yaratıcıya, bir yere, bir zamana, bir sebebe muhtaç değildir. Başkasına muhtaç olmak (kıyâm bi-gayrihî), Allah hakkında düşünülemez. Kur’ân-ı Kerîm’de bu sıfatla ilgili olarak şöyle buyurulur: “De ki: O Allah birdir. O, sameddir (başkasına ihtiyaç duymayandır)…”  (el-İhlâs  112/1-2), “Ey insanlar, Allah’a muhtaç olan sizlersiniz. Zengin ve övülmeye lâyık olan ancak O’dur.” (el-Fâtır 35/15)

Kaynak: İslam İlmihali 1, TDV Yayınları

ALLAH’IN İSİM VE SIFATLARI

Paylaş.

Yorumlar