14 TEMMUZ KERKÜK KATLİAMI NASIL OLDU?

0

Irak’ın Kerkük kentinde 1959 yılında yapılan katliamda hayatını kaybeden Iraklı Türkler hadisenin yıl dönümünde Kerkük Türkmen Şehitliği’nde anıldı.

Haber: Murat Karadeniz

Irak’ın Kerkük kentinde, 1959’da yaşanan 14 Temmuz Kerkük Katliamı’nda hayatını kaybeden Türkler düzenlenen törenle anıldı.

Kerkük Türkmen Şehitliği’ni ziyaret eden Irak Türkmen Cephesi (ITC) Başkanı Erşet Salihi, Türkmenlerin günümüzde de haksızlıklara uğradığını ifade etti. Salihi, ”Günümüzde Türkmenlere karşı yapılan haksızlıklar 1959 katliamının devamıdır. Çeşitli taraflar Türkmenleri yok etmek için öldürme, kaçırma ve her türlü yolu deniyorlar.” dedi.

“REFERANDUMLA TÜRK GERÇEĞİ DEĞİŞTİRİLEMEZ”

Kerkük’teki Türkmen gerçeğini değiştirmek için kentteki Kürt siyasilerin tüm yolları denediğini belirten Salihi, ”Bayrak krizi ve referandumlarla Kerkük’teki Türkmen varlığı ve gerçeği değiştirilemez. Daha önce deneyip başarılı olmadıkları gibi bundan sonra da başarılı olamazlar.” diye konuştu.

BÖLGEYİ KÖTÜ GÜNLER BEKLİYOR

Terör örgütü DEAŞ sonrası dönemde bölgeyi kötü günlerin beklediğini vurgulayan Salihi, şunları kaydetti:

”DEAŞ sonrası bölgenin haritasının değiştirileceğini düşünüyoruz. Türkmenler bu oyunlara hazırlıklı olmalı ve bölge ülkeleri de engel olmalı. Bu tehlikeye karşı durmak bir tek Türkiye’nin görevi değil, tüm ülkeler birlikte hareket etmeli.”

TÜRKLER VARLIK MÜCADELESİ VERİYOR

Katliamın gerçekleştiği dönem karanlık odakların bölgedeki Türk varlığına kastettiğini vurgulayan Salihi, şu ifadeleri kullandı:

“Katliamın gerçekleştiği dönemde dış güçlerin güdümündeki karanlık odaklar bu ülkedeki Türk varlığına yönelik yok etme politikası uyguladı. Türkler olarak bugün de aynı planlarla kaşı karşıya bulunuyoruz. Türkler, ülkede varlık mücadelesi veriyor.”

IRAK TÜRKLER’İ OSMANLI’DAN SONRA EN ACI GÜNLERİNİ YAŞIYOR

Salihi, Ortadoğu’da Türk varlığına yönelik ciddi anlamda yok etme planının devreye sokulduğunu dile getirerek, “Suriye Türkler’i Osmanlı’dan sonra en acı günlerini yaşıyor. Halep kentinde Türkler’in en yoğun oldukları Holluk bölgesi bir kez daha Beşşar Esed ve Rus uçakları tarafından bombalandı. Orada büyük Türk kaybı söz konusu. Suriye Türkler’i bizim yaklaşık 60 yıl önce yaşadığımız dönemi yaşıyorlar. Irak ve Suriye’deki Türk varlığının korunması için ciddi adımlar atılmalı.” diye konuştu.

Türk şehitleri anma etkinliğine Salihi’nin yanı sıra Türk parti temsilcileri ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Kerkük’te 14 Temmuz 1959’da cumhuriyetin ilanının birinci yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen etkinliğe katılan yüzlerce Türk, dönemin Komünist Partisi üyeleri tarafından öldürülmüştü.

1959 KERKÜK KATLİAMI NASIL GERÇEKLEŞTİ?

Türkler’in varlık mücadelesinde geniş yer tutan 14 Temmuz 1959 katliamı, eski kuşaklarda olduğu kadar, yeni nesillerde de tüyler ürperten etkisini sürdürüyor. O günlerin akıllardan silinmeyen anıları, Türk toplumuna karşı beslenen düşmanlık duyguları, 1918’den beri tarzı, sistemi değişse de değişmeyen Türkleri katletme, yani yok etme politikaları oldu.

Sovyetler Birliği’ne sığınan Molla Barzani, 1958 senesine kadar bu ülkede kaldı. Barzani, Sovyetler Birliği’nde iken 1953 Ocak ayında 3. Kongresi’ni yapan KDP, federal bir Irak için silahlı mücadele yöntemini kabul etti. Ancak, Irak’ta 14 Temmuz 1958’de General Kasım’ın krallığı devirmesinden sonra Barzani’nin 1946’da kurdurduğu KDP, yeni rejimi desteklediğini söyledi. General Kasım da Barzani’yi Bağdat’a davet etti.

14 Temmuz 1958’de gerçekleşen darbeden sonra General Kasım, yaptığı radyo konuşmalarında Irak’ı Araplar, Kürtler ve Türkler’in asli unsur olarak oluşturdukları bir ülke olarak tanımlasa bile, sonra geri adım atılmış, Irak’ı Arapların ve Kürtlerin vatanı olarak tanımlayan bir Anayasa taslağı General Kasım tarafından kabul edildi.

General Kasım’ın gerçekleştirdiği darbenin bir sonucu da Irak’ın oluşmasından itibaren ezilen, baskı altında tutulan ve sistemden dışlanan Şii Arapların yavaş yavaş sistem ile bütünleşmeye başlamalarının önünün açılmasıydı. Şii Araplar, devlette oranları ölçüsünde temsil edilmeseler de mezhepler arası evlilikler başlamış ve Şii Araplar, 1951’de Irak’ı terk eden Yahudilerin yerine ticaret yaşamında etkin güç haline gelmeye başladı.

“İKTİDAR TÜRKLER’DEN KORKTU”

Irak devleti bağımsızlığını ilan ederken devletin kurucu unsuru olan Türkler sessiz sedasız ortaklıktan çıkarılıp azınlık konumuna itildi. Bağdat’ta kim iktidarda oturur ise otursun, Kürtler’den çok Türkler’den korktu. Çünkü, Kürtler’in ne kadar Bağdat’a sorun çıkarsa da bir şekilde denetim altında tutulacaklarına oysa Türkler’in Türkiye’nin desteği ile Musul Vilayeti’ni her an Irak’tan koparma potansiyellerinin olduğuna inanıldı.

Molla Barzani’nin Irak’a dönmesinden sonra Kerkük’te büyük bir gerilim başladı. Kerkük’te yerleşik 2. Tümen komutanı General Nazım Tabakçalı, General Kasım’ı uyararak Türkler’e karşı bir saldırının başlaması ihtimalinden bahsetti. Kerkük’te öldürülmesi planlanan 400 Türk aydını olduğu haberi Türk basınına da 13 Kasım 1958’de yansıdı. General Tabakçı’nın yerine atanan komünist General Davur el-Cenabi, Moskova’da eğitim görmüş ve Kerkük Belediye Başkanı yapılan Maruf Berzenci ve Ermeni Halk Mukavemet Teşkilatı Ojin,Türkler’e karşı ortak hareket etmeye başladı.

Yüzlerce Türk tutuklanırken, Kerkük’e peşmergeler sızmış ve yerleşti. 14-16 Temmuz 1959 arasındaki üç gün boyunca Irak Komünist Partisi militanları ve KDPli peşmergelerin işbirliği ile Türkler’e karşı bir katliam gerçekleşti. Üç gün süren saldırılarda 25 Türk aydını katledildi. Olayları yakından izleyen Ankara, 21-22 Temmuz 1959’da Bağdat’ta girişimlerde bulundu. 25 Temmuz 1959’da kamuoyuna açıklama yapan Türk Dışişleri Bakanlığı 30’a yakın Irak vatandaşı Türk’ün Kerkük’te şehit edildiğini, Irak hükümetinin olayların tekrarlanmayacağı konusunda Ankara’ya güvence verdiğini açıkladı.

31 Temmuz’da bir basın toplantısı yapan General Kasım olayları telin etti, Ağustos 1959’da yaptığı bir basın toplantısında Türkler’e destek verdi. Olayların sorumlusu olan 28 kişi 23 Haziran 1963’de Kerkük’ün üç ayrı meydanında asılarak idam edildi.

KERKÜK KATLİAMI ŞEHİTLERİ

1- Ata Hayrullah – Albay
2- İhsan Hayrullah – Yarbay Tabip
3- Selahattin Avcı – İş Adamı
4- Mehmet Avcı – Memur
5- Nihat Muhtar – Öğretmen
6- Cihat Muhtar – Öğrenci
7- Emel Muhtar – Öğrenci
8- Kasım Neftçi – Çiftlik Sahibi
9- Ali Neftçi – Serbest
10- Osman Hıdır – Kahve Sahibi
11- Cihat Fahrettin – Öğrenci
12- Zübeyir İzzet – Kahve Sahibi
13- Şakir Zeynel – Kahve Sahibi
14- Gani Nakip – Memur
15- Kemal Abdüssamat – Mühendis
16- Fatih Yunus – Teknisyen
17- Cuma Kanber – Teknisyen
18- Enver Abbas – Öğrenci
19- Kazım Bektaş – Öğrenci
20- Hacı Necim – Serbest
21- Hasip Ali – İşçi
22- Nurettin Aziz – İşçi
23- İbrahim Ramazan – Tamirci
24- Adil Abdülmecit – İşçi
25- Abdulhalik İsmail – Öğrenci
26- Abdullah Beyatlı – Teknisyen
27- Selahattin Kayacı – İşçi
28- Abbas Kadir – Öğrenci
29- İbrahim Hamza – Kasap
30- Halil … – Serbest
31- Salah Köprülü – Polis
32- Kemal’in Annesi – Ev Hanımı

Kaynak:
AA
21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü,
Şemsettin Küzeci, Kerkük Soykırımları, Teknod Yayınevi

PAYLAŞ.

Bir yorum bırak

Önceki yazıyı okuyun:
D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİNE ÇÖZÜM

D vitamini nelerde var? D vitamini nasıl giderilir? İşte D vitamin eksikliğine çözüm... Araştırmalar D vitamini eksikliğinin önceden bilinenden daha...

Kapat